Willem in El Salvador (2)

Al een week hier In El Salvador. De eerste drie dagen heb ik vrienden opgezocht en bijgebabbeld, want mijn vorig bezoek dateert van 2011.

willem3

Eén van die vrienden werkt in de Casa presidencial. Hij is een kabinetsmedewerker die sociale dialoog heeft georganiseerd over drie thema’s: opvoeding, duurzaamheid en veiligheid. Dit laatste is wel het moeilijkst in een land waar dagelijks een tiental moorden gebeurt. Tien gemeentes werden uitgekozen waar met alle officiële instanties, maar vooral met plaatselijke organisaties, werd ingezet om dat aantal moorden te doen zakken. In een gemeente lukte het om het cijfer te doen dalen met 60%! Ook in de andere gemeentes werden successen behaald door vooral op preventie in te zetten. Een andere aanpak dan de rechtse regeringen die van 1992 na de vredesakkoorden tot 2009 aan de macht waren. Daar had je wapenhandelaars die voordeel haalden uit het bestaan van criminele bendes – wapenverkoop leverde hen grote winsten op terwijl zij zelf veilig in hun goed afgeschermde huizen zaten. Er zijn in El Salvador drie keer meer veiligheidsagenten dan politie. Maar er is nog heel veel werk voor de boeg, er zijn wel 262 gemeentes in El Salvador.

Vanaf maandag ben ik begonnen aan een rondreis door El Salvador in een groep van een twintigtal vooral jonge Duitsers. Die komen ook als waarnemers voor de verkiezingen van zondag 3 februari. Een vijftal daarvan zijn hier al actief in ontwikkelingsprojecten.

De eerste dag begon met een bezoek in de crypte van de kathedraal in de hoofdstad aan het graf van de in 1980 vermoordde aartsbisschop Romero, die op 14 oktober in Rome heilig werd verklaard. Hij leeft verder in de Comunidades Eclesiales de Base. Kerkelijke basisgroepen die werken volgens de bevrijdingstheologie, de kerk moet zich vooral het lot van de armen aantrekken. En daarvoor ook duidelijk kritiek geven op de rijken en regeringen. Zo hebben de kerken zich hier mee ingezet voor sociale vooruitgang, tegen de privatisering van water en gezondheid en tegen de vernietiging van het milieu door gouddelvende mijnmaatschappijen uit de USA en Canada. Maandag hebben we de rondreis afgerond met een wandeling door de zeer uitgebreide en zeer kleurrijke marktstraatjes in het centrum van de hoofdstad.

Dinsdag gingen we weer de baan op naar een school van kinderen van 5 tot 15 jaar, gebouwd met internationale hulp. De linkse regering van sedert 2009 heeft zich ingezet om alle kinderen op school te krijgen. Zo krijgen de schoolgaande kinderen jaarlijks een paar schoenen en twee keer een uniformpje. In de school waren er maar twee die vanaf hun 13-14 jaar weerden thuisgehouden door hun vader om op het land te werken, 2 van de 225 kinderen.

Willem2.jpg

Woensdag was wel een heel speciale ervaring: het bezoek aan een half-open gevangenis – een nieuw project van het Ministerie van justitie. Waar vooral ingezet wordt om de gevangenen opnieuw in te schakelen in de maatschappij. Dat programma draagt de naam ‘yo cambio’ ik verander. Gloednieuwe gebouwen, een jonge directeur die ons uitgebreid uitleg geeft en rondleidt op een gebied van meer dan 300 ha. 900 gevangenen van de 40.000 gevangenen die El Salvador telt op een bevolking van 6,4 mln. Ter vergelijking met België 10.065 geeft google op 20.08.2018 op een bevolking van 11,35 mln. De gevangen in El Salvador zitten in 26 overvolle gevangenissen met onmenselijke levensomstandigheden. Sedert links in 2009 aan de macht kwam zijn er nu vier van die ‘ yo cambio’ gevangenissen, van telkens een kleine duizend. Toch al iets meer dan een druppel op een hete plaat.

Dit kwam met steun van de USA tot stand, ten tijde van Obama, vanuit de redenering om zo het aantal vluchtelingen vanuit El Salvador naar de USA te verminderen. Een gevangenis zonder muren, wel prikkeldraad om duidelijk te maken dat je binnen moet blijven, maar waar je heel makkelijk onder kan kruipen. Maar dat loont absoluut niet, dan vlieg je terug naar die onmenselijke gevangenissen. Heel veel gaan ook overdag ergens werken en komen ‘s nachts terug om te slapen in een van de vier grote slaapzalen van 225 bedden – drie hoog. Per dag dat je buiten voorbeeldig werkt, gaan er twee dagen van je straf af. Alle groenten, mais wordt daar gekweekt zodat er zelfvoorziening is. Er zijn drie vijvers met tilapiavis, kippen, konijnen, varkens … En ook een computerklas.  Dit alles opdat er geen herval zou zijn in de criminaliteit. Maar de zware criminelen zijn er weinig, ook nog niet zoveel van de criminele jeugdbendes zoals de mara Salvatrucha of M18 herkenbaar aan hun tatoeages. Verwijdering van die tatoeage is deel van het herinschakelingsproject. De directeur was vrij overtuigd dat als rechts terug aan de macht komt, dit project toch niet kan teruggedraaid worden. Hoop doet leven.

En de verkiezingen

Die komen altijd ter sprake. Er is de vrees dat als rechts wint er een afbouw komt van de steun aan sociale projecten. Volgens sommige laatste opiniepeilingen stijgt het aantal stemmers voor Hugo Martinez, de kandidaat van links. De hoop is dat hij Calleja de kandidaat van rechts voorbijsteekt. Dan mag hij naar de tweede ronde op 4 maart. Waar het dan gaat tegen Bukele, de “nieuwe” man die nog steeds op kop staat. Met de grote vraag welk beleid hij zal voeren. Hij zet zich duidelijk af tegen links tegen het FMLN die nu aan de macht is. De volksorganisaties bereiden zich voor om hun strijd nog sterker te maken. Het doet deugd om die geëngageerde mensen te horen vertellen. En heel fier kan ik dan weer vertellen over hoe de jeugd in België – mijn kleinzonen van 17, 16 en 15 elke week op straat komen voor het klimaat, voor een andere wereld.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s